Rusland richt zich de laatste tijd niet alleen op Oekraïense energiecentrales, militaire objecten en flats, maar steeds vaker ook op de economie van het land. Pakhuizen, distributiecentra, postkantoren en warenhuizen worden geraakt. Alleen al in de afgelopen paar dagen zijn vier vestigingen van winkelgigant Epitsentr vernietigd, onder meer in Kyiv, waar meerdere ballistische raketten deze week neerkwamen op een winkelcentrum in het noorden van de stad. Op de locaties die nog heel zijn, gaat het werk door.
Operationeel directeur Maksim Sjeremet loopt door een van de winkels tussen schappen met tuingerei, elektronica en versieringen voor de feestdagen. Hij constateert dat het lijkt op een nieuwe golf van aanvallen. Door de voortdurende dreiging is hij nauwelijks aan slapen toegekomen. De oorlog heeft de werkwijze van het bedrijf volledig veranderd. Goederen gaan niet langer via distributiecentra, omdat die ook zijn vernietigd. Spullen blijven in vrachtwagens tot ze bij de winkel worden afgeleverd. Dat maakt de levering trager en het aanbod kleiner. Sjeremet wijst op bijna lege schappen, waar vroeger gasbranders van tien verschillende merken stonden en nu nog maar één merk.
In Oekraïne denkt men dat Rusland met dit soort aanvallen het dagelijks leven van inwoners onmogelijk wil maken. Juist in winkels als deze slaan Oekraïners spullen in om zich voor te bereiden op de winter, zoals jerrycans, gasbranders en powerbanks. Ook vestigingen van bouwmarkt Dnipro M zijn aangevallen; daar worden onder meer generatoren verkocht. Oekraïense inlichtingendiensten maakten onlangs Russische plannen buit voor aanvallen op steden als Kyiv in de komende winter. De documenten beschrijven een geplande campagne die grote gevolgen kan hebben voor de bevolking, met aanvallen op de stroom- en warmtevoorziening, maar ook op de watervoorziening en de riolering.
Ondertussen heeft de relatie met de Amerikaanse president Trump de afgelopen weken een nieuw dieptepunt bereikt. Amerikaanse inlichtingen die nodig zijn om de bevolking tijdig te waarschuwen voor aanvallen, kwamen niet door, al is dit inmiddels hersteld. Leveringen van onderscheppingsraketten voor Patriot-luchtverdedigingssystemen uit de Verenigde Staten laten bovendien op zich wachten. Ook werd het gebruik van het Starlink-satellietsysteem, cruciaal voor de Oekraïense krijgsmacht, aan banden gelegd. President Zelensky ziet dat alles als pogingen van Trump om druk op Oekraïne uit te oefenen. Inwoners van Kyiv maken zich op voor wat de zwaarste winter tot nu toe kan worden, zeker omdat Oekraïne onvoldoende luchtafweer heeft om het land te beschermen tegen grootschalige, langdurige aanvallen met ballistische raketten en jetdrones.
De winkels van Epitsentr kunnen op elk moment worden geraakt. Wanneer het luchtalarm afgaat, begeven Sjeremet, medewerkers en klanten zich naar een schuilbunker naast het warenhuis. Ook werd onlangs een drone in de buurt waargenomen. "Natuurlijk is de dreiging buitengewoon groot", zegt de operationeel directeur. "Elke dag staan we op en gaan we weer aan de slag. Wat vernield is, herstellen we. We kunnen zeker niet stil blijven zitten." Sinds het begin van de grootschalige invasie zijn 23 locaties van Epitsentr vernietigd, vooral winkelcentra, maar ook drie logistieke hubs en een tegelfabriek van het bedrijf. Op dit moment zijn nog 59 vestigingen open.
In de bunker schuilt ook de 39-jarige Anna met haar zoontje. Zij is bezig met de renovatie van haar huis, terwijl haar man aan het front dient. Het appartement is al voorbereid op de winter, met een draagbare accu voor noodstroom en een campinggasstel. Anna komt graag bij Epitsentr. "Het zijn er steeds minder, jammer genoeg", zegt ze. "Maar het leven gaat door. Mensen willen blijven bouwen en wij ook. Als het kan, blijven we hier komen om te winkelen."
5