Een groep buurtbewoners in het Rotterdamse Kleiwegkwartier heeft voorkomen dat hun huizen door funderingsproblemen onveilig werden. Met een proefpomp die het grondwaterpeil op peil houdt, wist de buurt de aangetaste houten funderingen te redden. Dat is belangrijk, want bijna een half miljoen huizen in Nederland kampen met funderingsproblemen of krijgen die op korte termijn.
De problemen in de wijk werden duidelijk nadat vlak voor Koningsdag in 2014 een heel blok huizen aan de Margrietstraat werd ontruimd omdat ze onveilig waren geworden. Buurtbewoner Remco Bruinsma vertelt dat de ontruiming zo dichtbij was dat hij en anderen zich afvroegen hoe het met hun eigen huizen gesteld was. Een groep inwoners liet daarop onderzoek doen. Volgens Bruinsma kreeg twee derde van hen slecht nieuws: op veel plekken had paalrot de houten fundering aangetast. Dat gebeurt wanneer houten palen te lang droog komen te staan. Sommige huizen kregen nog vijf tot tien jaar, bij andere zeiden onderzoekers dat bewoners al binnen vijf jaar schade konden verwachten.
Marianna Feenstra, die ook in het Kleiwegkwartier woont, schrok van de uitkomsten. Zij en haar man Jelle hoorden dat hun huis met de huidige fundering nog vijf tot tien jaar door kon. Jelle wilde zelf het grondwaterpeil meten en ging met een peillint door de wijk. Hij zag dat het grondwater overal te laag stond. Samen met buurtbewoners bedacht hij een plan. De gemeente had eerder een nieuw infiltratiesysteem aangelegd om regenwater beter af te voeren. Jelle liep vaak langs bij de medewerkers die dat systeem aanlegden en bracht hen koffie. Uiteindelijk vroeg hij of zij een pomp konden plaatsen om het grondwater beter op peil te houden, zodat niet al het regenwater direct wordt afgevoerd als het grondwater al laag staat.
Na veel gesprekken met de gemeente lukte het in 2018 om zo'n pomp bij wijze van proef te plaatsen. Bruinsma, die bij het project betrokken was, benadrukt dat de pomp het grondwater niet verhoogt en dat het afwateringssysteem ook nog steeds goed werkt. De proef slaagde en uiteindelijk is de pomp toegevoegd aan de gemalen van Rotterdam. Volgens Bruinsma zouden meer mensen in Nederland een pomp moeten gebruiken om het grondwaterpeil op peil te houden. De Autoriteit Financiële Markten heeft eerder berekend dat het herstellen van alle woningen met funderingsproblemen ruim 11 miljard euro zou kosten.
Bodemdalingsexpert Otto Levelt van Deltares noemt het een slim systeem dat redelijk lang kan blijven werken. Wel is het in sommige gebieden makkelijker dan in andere, zegt hij. Begin dit jaar hebben de Feenstra's hun fundering opnieuw laten onderzoeken. Een paar maanden later ontving Marianna het goede nieuws: de fundering is voor de komende 25 jaar in orde verklaard. Dat is de langste termijn die zo'n onderzoek kan toekennen. «De grondwaterstand moet natuurlijk wel in orde blijven in de tussentijd», zegt Feenstra. Haar man Jelle heeft het nieuws niet meer meegemaakt. Hij is in februari overleden. «Het is jammer dat hij het goede resultaat niet heeft kunnen zien», zegt Marianna. Ze verwacht dat binnenkort nog een extra pomp wordt geplaatst in de Statenlaanbuurt. «En de pompen gaan Jelle 1 en Jelle 2 heten.»
2