Een groep van meer dan 230 voormalige bewindspersonen, ambassadeurs, diplomaten en ambtenaren roept het kabinet op om strengere maatregelen te nemen tegen Israël. In een open brief vragen zij onder meer om een volledig wapenembargo en het opschorten van het handelsverdrag tussen de Europese Unie en Israël. Volgens de ondertekenaars schieten de maatregelen die het kabinet tot nu toe heeft genomen tekort gezien de situatie in Gaza en op de bezette Westelijke Jordaanoever.
De brief is ondertekend door oud-politici als Job Cohen, Jozias van Aartsen, Jan Pronk en Ahmed Aboutaleb. Ook voormalig diplomaat Angélique Eijpe zette haar handtekening. Zij zegt tegen de NOS dat de brief nodig is omdat het Nederlandse beleid nauwelijks is veranderd. „Voor velen van ons is het onverteerbaar om nu wel bijna drie jaar aan te zien wat er in Gaza gebeurt, maar vooral ook hoe opeenvolgende Nederlandse regeringen zich daartoe verhouden en daarop reageren”, aldus Eijpe. „We hadden voorzichtig gehoopt dat het kabinet een andere koers zou kiezen. We zien stappen die vooral symbolische impact hebben, maar die niet bijdragen aan een gedragsverandering.”
De ondertekenaars willen dat Nederland maatregelen neemt die daadwerkelijk effect hebben. „Maatregelen die in verhouding staan tot de ernst en de omvang van de schendingen waarvan sprake is”, zegt Eijpe. Behalve een wapenembargo pleit de groep ook voor onderzoek naar mogelijke betrokkenheid van Nederlanders en in Nederland verblijvende Israëliërs die in het Israëlische leger hebben gediend bij internationale misdrijven.
Het kabinet heeft eerder aangegeven maatregelen tegen Israël vooral in Europees verband te willen nemen. Volgens Eijpe hoeft Nederland echter niet op de EU te wachten. Zij wijst op Luxemburg, dat onlangs besloot de goedkeuring voor de uitgifte van Israëlische staatsobligaties niet te verlengen. „Dat laat zien dat je ook geen geografische of geopolitieke reus hoeft te zijn om impact te hebben”, zegt Eijpe. „Het staat of valt met de bereidheid om voor de internationale rechtsorde te gaan staan.”
De brief is niet de eerste oproep van oud-politici en diplomaten aan het kabinet om het Israël-beleid aan te scherpen. Vorig jaar september riep een aantal van dezelfde ondertekenaars op tot een internationale interventie in Gaza. Daarvoor, in maart, was er een vergelijkbare oproep. Ook in het buitenland klinken soortgelijke geluiden. Op 22 augustus verscheen een verklaring van bijna honderd voormalige ambassadeurs uit Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk in de krant Le Monde. Daarin riepen zij hun regeringen op om gezamenlijk op te treden en toe te zien op de naleving van het internationaal recht.
Eijpe benadrukt dat de ondertekenaars niet verwachten dat het kabinet onmiddellijk zijn koers wijzigt. „Wij verwachten natuurlijk niet dat het 180 graden gaat draaien naar aanleiding van deze brief”, zegt zij. „Maar de situatie is zodanig ernstig dat we het noodzakelijk achten om dat steeds weer op de radar te zetten.”