Hoogleraar Marcel van der Heijden heeft samen met drie collega's een Ig Nobelprijs gewonnen voor een opmerkelijk onderzoek naar bodemgezondheid. Voor het onderzoek lieten zij duizenden vrijwilligers witte katoenen onderbroeken begraven om de activiteit van organismen in de grond in kaart te brengen. De prijs werd uitgereikt in Zürich, waar de ceremonie dit jaar voor het eerst in Europa plaatsvond.
Van der Heijden werkt aan de faculteit Evolutionaire biologie en Milieuwetenschappen van de Universiteit van Zürich. Vijf jaar geleden startte hij met zijn collega's het project, waarvoor zij op zoek gingen naar deelnemers die bereid waren ondergoed in de grond te stoppen. De onderzoekers overwogen eerst stukken katoen of sokken te gebruiken, maar kozen uiteindelijk voor onderbroeken om meer vrijwilligers te trekken. Die aanpak werkte: kort na de aankondiging meldden zich duizend mensen aan, verspreid over heel Zwitserland. Uiteindelijk werden er meer dan tweeduizend onderbroeken begraven.
De vrijwilligers volgden een vaste procedure. Ze begroeven het katoenen ondergoed en groeven het twee maanden later weer op. Vervolgens maakten ze foto's van de onderbroeken en stuurden ze een bodemmonster naar het laboratorium van Van der Heijden en zijn team. Uit de resultaten bleek dat het grootste deel van de onderbroeken na twee maanden was afgebroken door micro-organismen. Dat wijst op een gezonde en actieve bodem.
Volgens Van der Heijden laat het onderzoek zien dat de manier waarop de bodem wordt verzorgd, duidelijk invloed heeft op het bodemleven en de bodemkwaliteit. Een gezonde bodem is volgens de onderzoekers cruciaal voor onder meer de vruchtbaarheid van de grond en voor verschillende ecosystemen. De resultaten van het project zijn daarmee niet alleen opmerkelijk, maar ook relevant voor de landbouw en het milieu.
De Ig Nobelprijzen worden jaarlijks uitgereikt aan wetenschappers die met hun onderzoek mensen aan het lachen maken en aan het denken zetten. Dit jaar stond de ceremonie in het teken van schimmel. De uitreiking vond voor het eerst in 35 jaar niet plaats in de Verenigde Staten, maar in Zürich. Vanaf dit jaar worden de prijzen om het jaar in Zürich uitgereikt en in de tussenliggende jaren in een andere Europese stad. Volgend jaar is Antwerpen aan de beurt.
De verhuizing naar Europa heeft te maken met de veiligheid van gasten, zei Marc Abrahams, de oprichter van de Ig Nobelprijzen, eerder. Volgens Abrahams is het afgelopen jaar onveilig geworden voor gasten om de Verenigde Staten te bezoeken. Hij zei dat hij nieuwe winnaars en internationale journalisten niet met een gerust geweten kon vragen om naar de VS te reizen. Zwitserse media leggen een verband met het Amerikaanse migratiebeleid.
De eerste Ig Nobelprijsceremonie vond plaats in 1991. Sindsdien vielen Nederlanders 22 keer in de prijzen. Vorig jaar ging een Ig Nobelprijs naar onderzoek naar de favoriete pizza van de regenbooghagedis. Ook de Universiteit Maastricht viel eerder in de prijzen: onderzoekers toonden aan dat Duitse studenten met een slok op beter Nederlands spraken dan zonder alcohol.