Het kabinet wil bij de rijksoverheid tegen 2035 zo'n 25.000 ambtenaren minder hebben. Dat blijkt uit de plannen van staatssecretaris Eric van der Burg voor Slagvaardige Overheid. Van de ongeveer 160.000 voltijdsbanen moet dan ongeveer 16 procent zijn weggesneden. Het voornemen om het ambtenarenapparaat te verkleinen was al bekend, maar Van der Burg maakt nu voor het eerst een schatting van het aantal banen dat daarmee verdwijnt.
Welke departementen hoeveel banen moeten schrappen, laat de staatssecretaris nog open. Vaststaat wel dat de politie en defensie buiten de bezuiniging blijven. Uitvoeringsinstanties zoals het UWV, de IND en de Belastingdienst, die nu al onder druk staan, zijn niet vooraf uitgezonderd. Volgens Van der Burg kunnen ook die instanties met minder mensen toe, mits regels worden vereenvoudigd of geschrapt. Een speerpunt van het kabinet is het terugdringen van uitzonderingen op uitzonderingen. «Met minder uitzondering op uitzondering wordt het werk eenvoudiger», aldus de staatssecretaris.
Eerdere kabinetten wilden ook snoeien in het aantal ambtenaren, maar het aantal is in de afgelopen jaren juist toegenomen. Van der Burg zegt dat dit kabinet het wel gaat doen, omdat volgens hem iedereen inziet «dat het anders moet». Om met minder mensen toe te kunnen, worden onder meer de facilitaire dienstverlening op ministeries versoberd en ICT-systemen gestandaardiseerd. Ook kijkt het kabinet naar andere efficiencymaatregelen, onder meer met de inzet van AI.
Van der Burg erkent dat efficiënter werken op zichzelf niet genoeg is. «Er zijn keuzes nodig met betrekking tot wat de overheid anders, minder of niet meer gaat doen.» Die keuzes zijn nog niet gemaakt en worden nader uitgewerkt. Het kabinet kijkt ook naar het schrappen van adviescolleges, waarvan er nu 28 bestaan, en adviescommissies, zo'n 150 in getal. «Daarin snijden scheelt echt heel ambtelijke capaciteit», zegt Van der Burg. Welke adviesorganen precies verdwijnen, maakt hij later bekend.
Daarnaast onderzoekt het kabinet een hervorming van de Wet open overheid. Journalisten en andere burgers kunnen op die wet een beroep doen om overheidsinformatie openbaar te krijgen. Volgens Van der Burg is de vraag naar informatie regelmatig zo breed dat niet meer duidelijk is welke informatie geleverd moet worden. Dat kost ambtenaren veel tijd, schrijft hij aan de Tweede Kamer.
Binnen een half jaar hoopt de staatssecretaris veel van de plannen om de rijksoverheid «eenvoudiger, slimmer en kleiner» te maken af te ronden. Uiteindelijk moet dat in 2035 leiden tot een jaarlijkse besparing van 3,5 miljard euro. Volgens NRC zal een groot deel van de bezuiniging neerslaan bij de uitvoering. Het ambtenarenapparaat zal daardoor in de komende tien jaar merkbaar veranderen, zo stelde Van der Burg zelf in een eerdere toelichting: een ambtenaar ziet in 2035 om zich heen minder collega's en ook minder stoelen en bureaus.
2